Boş sahifa Koreys tili 1-qism, 5-dars: Hurmat şakllari
Maqola
qaytiş

Koreys tili 1-qism, 5-dars: Hurmat şakllari

Koreys tilida gapiruvçi suhbatdoşining yoşi, maqomi va vaziyatga qarab turli nutq uslublaridan foydalanadi. Özbek tilida “sen” va “siz” farqi bölganidek, koreys tilida bu farq feʼl qöşimçalarida ifodalanadi.

Nutq uslublari

“Xuş kelibsiz” iborasi turli uslublarda:

UslubMisolQayerda işlatiladi
Rasmiy hurmat (합쇼체)어서 오십시오doköndagi sotuvçi, yangiliklar, rasmiy nutq
Odatiy hurmat (해요체)어서 오세요kundalik hayotda notanış va kattalar bilan
Norasmiy (해체, 반말)어서 와yaqin döstlar, kiçiklar bilan
Yozma / buyruq (해라체)어서 오너라kitoblar, kattalarning kiçiklarga buyruği

Koreyaga yangi kelgan bölsangiz, hammaga 해요체 (-아요 / -어요) bilan gapiring. Bu xavfsiz va hurmatli uslub. 반말 ni faqat sizga ruxsat berişganda işlating.

Qöşimçalar

Koreys feʼllari luğat şaklida -다 bilan tugaydi. Nutq uslubi uçun -다 olib taşlanib, örniga qöşimça qöşiladi.

Rasmiy hurmat: -습니다 / -ㅂ니다

  • Özak batçim bilan tugasa -습니다: 읽다 → 읽 + 습니다 → 읽습니다 (öqiyman)
  • Özak unli bilan tugasa -ㅂ니다: 가다 → 가 + ㅂ니다 → 갑니다 (boraman)

Odatiy hurmat: -아요 / -어요 / -해요

  • Özakdagi oxirgi unli ㅏ yoki ㅗ bölsa -아요: 살다 → 살아요 (yaşayman), 보다 → 봐요 (köraman)
  • Boşqa unlilarda -어요: 먹다 → 먹어요 (yeyman), 마시다 → 마셔요 (içaman)
  • 하다 bilan tugasa -해요: 공부하다 → 공부해요 (öqiyman)
Luğat şakliRasmiyOdatiyNorasmiy
가다 (bormoq)갑니다가요가
먹다 (yemoq)먹습니다먹어요먹어
하다 (qilmoq)합니다해요해
이다 (…dir)입니다이에요 / 예요이야 / 야

Ega haqida hurmat bilan gapiriş: -(으)시-

Kattalar yoki hurmatli inson haqida gapirganda feʼlga -(으)시- qöşiladi:

  • 가다 → 가세요 (boradilar)
  • 읽다 → 읽으세요 (öqiydilar)
  • 선생님이 오세요. — Ustoz kelyaptilar.

Hurmat sözlari

Ayrim söz va feʼllarning alohida hurmat şakli bor:

OddiyHurmatMaʼnosi
먹다드시다yemoq
자다주무시다uxlamoq
있다계시다bölmoq (biror joyda)
말하다말씀하시다gapirmoq
이름성함ism
나이연세yoş
집댁uy

Masalan: 할머니께서 주무세요. — Buvim uxlayaptilar.

Murojaat qiliş

  • Koreyslar suhbatdoşiga ism bilan emas, köproq lavozimi yoki qarindoşlik sözi orqali murojaat qiladi: 선생님 (ustoz), 사장님 (rahbar), 과장님 (bölim boşliği).
  • 님 — hurmat qöşimçasi: 선생님, 고객님 (mijoz).
  • 씨 — ism yoki töliq ismdan keyin işlatiladi: 지수 씨, 김지수 씨. Faqat familiyaga (김 씨) qöşiş hurmatsizlik bölişi mumkin.
  • Yoşi katta tanişlarga 형 / 오빠 (aka), 누나 / 언니 (opa) deb murojaat qilinadi. Erkaklar katta yigitni 형, qizlar 오빠 deydi; erkaklar katta qizni 누나, qizlar 언니 deydi.
  • Özini kamtarona ifodalaş uçun 나 (men) örniga 저, 우리 (biz) örniga 저희 işlatiladi.

Maşq

Odatiy hurmat (해요체) şakliga özgartiring: 앉다, 오다, 일하다, 배우다

Javoblar: 앉아요, 와요, 일해요, 배워요

Uşbu maqola muallif tomonidan CC BY 4.0 bilan licensiyalangan.